Motor yağı seçimi, oto bakımında en çok tartışılan ama en az veriyle karar verilen kalemlerden biri. Raf üzerinde yan yana duran iki bidonun etiketinde "sentetik" yazıyor olabilir; buna rağmen biri motorunuzun garantisini korurken diğeri turbo yatağını ya da partikül filtresini kısa sürede yorabilir. Sorun, fiyat farkı değil uygunluk farkıdır: doğru karar, viskozite derecesi, baz yağ tipi ve üretici onayı olmak üzere üç ayrı eksende aynı anda verilir.
Yağın motorda üç görevi var: sürtünen yüzeyler arasında taşıyıcı bir film oluşturmak, ısıyı taşımak ve yanma artıklarını askıda tutup filtreye götürmek. Bu üç görev birbiriyle çelişir. Kalın yağ film dayanımı verir ama soğukta pompalanamaz ve pompalama kaybı yaratır; ince yağ soğuk çalıştırmada hızlı yağlar ve sürtünmeyi azaltır ama yüksek yük altında film incelir. Dolayısıyla "en iyi yağ" diye bir şey yok; motorun tasarım toleranslarına, yağ pompası kapasitesine ve emisyon donanımına en uygun yağ var.
SAE J300 sınıflandırmasındaki iki sayının anlamı farklıdır. Baştaki sayı ve W harfi soğuk davranışı, ikinci sayı 100 °C'deki akış direncini tanımlar. Yaygın motor yağı türleri arasındaki fark tam olarak burada ölçülebilir hale gelir:
| SAE derecesi | Pompalanabilirlik sınırı (soğuk) | 100 °C viskozite (mm²/s) | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| 0W-20 | -40 °C | 6,9 – 9,3 | Yeni nesil benzinli, hibrit, dar toleranslı motorlar |
| 5W-30 | -35 °C | 9,3 – 12,5 | Modern benzinli ve dizel; en geniş uygulama alanı |
| 0W-40 / 5W-40 | -40 / -35 °C | 12,5 – 16,3 | Yüksek güç yoğunluklu, turbolu, yağ tüketimi olan motorlar |
| 10W-40 | -30 °C | 12,5 – 16,3 | Yüksek kilometreli, ılıman iklim, ekonomik bakım |
| 15W-40 | -25 °C | 12,5 – 16,3 | Eski dizeller, ticari araçlar, sıcak iklim |
Kritik nokta: soğuk ilk çalıştırma anı, motor aşınmasının orantısız biçimde yoğunlaştığı andır; çünkü yağ filmi henüz oluşmamıştır. Bu yüzden kışın 15W-40 ile çalışan bir araçta marş yükü de artar, akü ve marş sistemi de zorlanır. Aküsü sınırda olan bir araçta 5W ya da 0W'ye geçmek, soğuk çalıştırma davranışını gözle görülür biçimde iyileştirir; akü seçimi ve akım beslemesi konusuyla motor yağı seçimi bu noktada kesişir.
| Tip | Oksidasyon dayanımı | Soğuk akış | Tipik değişim aralığı eğilimi |
|---|---|---|---|
| Mineral (Grup I-II) | Düşük | Zayıf | Kısa |
| Yarı sentetik (karışım) | Orta | Orta | Orta |
| Tam sentetik (Grup III / hidrokrak) | Yüksek | İyi | Uzun |
| PAO / ester bazlı | Çok yüksek | Çok iyi | Uzun, ağır şartlarda kararlı |
Sentetiğin somut faydası, viskozite indeksinin yüksek ve buharlaşma kaybının (NOACK) düşük olmasıdır. Bu, sıcakta incelmeye ve yağ tüketimine karşı doğrudan bir avantajdır. Sık kısa mesafe, dur-kalk trafik, turbo şarj ya da yüksek dış sıcaklık gibi durumlarda bu fark katlanır. Turbolu motorların yağa doğal emişli motorlardan daha ağır bir termik yük bindirdiğini hatırlamak gerekir; turbo yatağı yağ ile hem yağlanır hem soğutulur.
Viskozite yağın ne kadar akıcı olduğunu söyler, katkı paketinin kalitesi hakkında hiçbir şey söylemez. Onu standartlar tanımlar.